Presiden Abdul Hadi Awang mengeluarkan beberapa kenyataan penting sejak awal tahun ini yang memberi gambaran jelas tentang perubahan strategi politik PAS menjelang PRU16. Tiga kenyataan berbeza mengenai hubungan dengan Bersatu, kepimpinan Perikatan Nasional (PN), dan usaha menghidupkan semula Muafakat Nasional (MN), menunjukkan PAS sedang menilai semula kedudukannya dalam landskap politik Melayu-Islam.
- PAS Kaji Semula Kerjasama Dengan Bersatu
Dalam kenyataan terbaharu di Marang, Hadi berkata PAS sedang meneliti semula hubungan politik dengan Muhyiddin Yassin dan Parti Pribumi Bersatu Malaysia menjelang PRU16. Beliau tidak menolak kemungkinan PAS bergerak tanpa Bersatu sekiranya gagal mencapai persefahaman politik.
Kenyataan itu dilihat signifikan kerana ia kali pertama Hadi secara terbuka memberi bayangan bahawa hubungan PAS-Bersatu bukan lagi sesuatu yang “kekal”. Frasa seperti “sabar ada batas” memberi isyarat bahawa terdapat ketidakpuasan dalam PAS terhadap beberapa isu dalaman PN, termasuk soal pengurusan gabungan dan hala tuju kepimpinan.
Analisis
Penganalisis melihat kenyataan ini sebagai tekanan politik terhadap Bersatu supaya lebih menghormati pengaruh PAS dalam PN. Selepas beberapa siri krisis melibatkan ADUN Bersatu di Perlis dan perbezaan pendirian dalam struktur kepimpinan PN, PAS kini dilihat semakin yakin dengan kekuatan sendiri sebagai parti dominan Melayu-Islam dalam pembangkang.
- Isu Kepimpinan PN: PAS Mahu Peranan Lebih Besar
Pada Januari lalu, Hadi menafikan dakwaan bahawa PAS bersetuju memansuhkan jawatan Pengerusi PN seperti dicadangkan Muhyiddin. Sebaliknya, PAS menegaskan jawatan itu perlu dikekalkan dan struktur PN mesti diperkukuh melalui semakan semula kuasa Majlis Presiden dan Majlis Eksekutif.
Dalam kenyataan lain, Hadi turut menyerahkan keputusan calon pengerusi PN kepada PAS Pusat selepas Muhyiddin melepaskan jawatan tersebut.
Analisis
Dua kenyataan ini menunjukkan PAS tidak lagi mahu sekadar menjadi “rakan junior” dalam PN. Walaupun hubungan PAS-Bersatu masih berjalan, PAS dilihat cuba memperkukuh pengaruh dalam struktur gabungan. Ini berlaku ketika PAS memiliki jumlah kerusi Parlimen terbesar dalam PN dan berjaya mengekalkan sokongan kuat di Pantai Timur.
Kenyataan Hadi juga boleh ditafsir sebagai usaha menyeimbangkan kuasa dalam PN supaya Bersatu tidak dilihat terlalu dominan dari segi pentadbiran gabungan.
- Isyarat Kembali Kepada UMNO Melalui Muafakat Nasional
Pada Mei lalu, Hadi mencadangkan PAS dan United Malays National Organisation kembali bermuzakarah bagi mencari perpaduan Melayu-Islam berlandaskan Islam. Beliau turut mencadangkan pihak ketiga seperti mufti atau ilmuwan Islam menjadi perantara bagi menyelesaikan perbezaan antara kedua-dua parti.
Cadangan itu muncul ketika beberapa pemimpin UMNO dan PAS mula kembali membincangkan idea menghidupkan semula Muafakat Nasional, walaupun UMNO kini berada dalam Kerajaan Perpaduan.
Analisis
Kenyataan ini memberi mesej bahawa PAS tidak mahu terlalu bergantung kepada Bersatu sahaja. Dengan membuka ruang dialog bersama UMNO, PAS dilihat sedang menyediakan “pelan alternatif” sekiranya hubungan dalam PN terus bergolak.
Walaupun kerjasama penuh PAS-UMNO masih sukar berlaku dalam masa terdekat, sentimen penyatuan Melayu-Islam tetap mempunyai nilai politik yang besar, terutama di kawasan majoriti Melayu. PAS mungkin cuba menggunakan pendekatan ini untuk meningkatkan tekanan politik terhadap Bersatu dan pada masa sama menguji reaksi akar umbi UMNO.
Tiga kenyataan berbeza Hadi Awang ini memperlihatkan PAS sedang menyusun semula strategi politiknya menjelang PRU16.